Wat’s Houseบ้านวัฒน์/Room 05ห้อง ๐๕
The Journeyห้องเส้นทาง
Nine stops on a real map, from a schoolboy in Lopburi to a hospital in Besançon. Begin, and the map travels with him. Open any stop for photographs, songs and film.เก้าจุดบนแผนที่จริง ตั้งแต่เด็กนักเรียนที่ลพบุรีถึงโรงพยาบาลในเบอซ็องซง กดเริ่ม แผนที่จะเดินทางไปกับพ่อ เปิดแต่ละจุดเพื่อดูรูป เพลง และหนัง
Map: Natural Earth via world-atlas. Places marked with a dashed ring are approximate. Use ← → keys to travel.แผนที่: Natural Earth ผ่าน world-atlas จุดเส้นประเป็นตำแหน่งโดยประมาณ ใช้ปุ่ม ← → เพื่อเดินทาง
The road, written outเส้นทางฉบับเต็ม
The same story as the map, for reading.เรื่องเดียวกับบนแผนที่ สำหรับอ่าน
1955 – 1973๒๔๙๘ – ๒๕๑๖
LopburiลพบุรีA boy who wrote poemsเด็กที่เขียนกลอน
Born in Talung, Lopburi. Primary school in Pathum Thani, secondary at Winit Suksa and Phibun Witthayalai, where he lived as a temple boy and failed his final year because he had started writing in earnest. His first story was printed in 1970.เกิดที่ตำบลตะลุง ลพบุรี เรียนประถมที่ปทุมธานี มัธยมที่วินิตศึกษาและพิบูลวิทยาลัย อยู่เป็นเด็กวัดในเมือง สอบตกชั้นสุดท้ายเพราะเริ่มเขียนหนังสือจริงจัง เรื่องสั้นเรื่องแรกได้ตีพิมพ์ปี ๒๕๑๓
1974 – 1976๒๕๑๗ – ๒๕๑๙
Bangkok · Thammasatกรุงเทพฯ · ธรรมศาสตร์Athipat, and 6 Octoberอธิปัตย์ และ ๖ ตุลา
He left Ramkhamhaeng after two months to write for Athipat. The White Dove (1975) and Distilled from Blood (1976) made him a voice of the October generation. He was at Thammasat on the morning of 6 October 1976.พ่อออกจากรามคำแหงไปทำอธิปัตย์ นกพิราบสีขาว (๒๕๑๘) และกลั่นจากสายเลือด (๒๕๑๙) ทำให้คนหนุ่มสาวเดือนตุลารู้จักพ่อ เช้าวันที่ ๖ ตุลาคม ๒๕๑๙ พ่ออยู่ในธรรมศาสตร์
1976 – 1981๒๕๑๙ – ๒๕๒๔
The jungleป่าComrade Roiสหายร้อย
He joined the Communist Party of Thailand in the forest as Comrade Roi, wrote Khao Khaen, Wild Honey and For the Love of Ideals, wrote songs, and met our mother.พ่อเข้าป่าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยในชื่อสหายร้อย เขียนข้าวแค้น น้ำผึ้งไพร ด้วยรักแห่งอุดมการณ์ แต่งเพลง และพบแม่ที่นั่น
1981 – 2014๒๕๒๔ – ๒๕๕๗
Tha Sao, Kanchanaburiท่าเสา กาญจนบุรีHome under the bambooบ้านใต้กอไผ่
Thirty years of work: Transistor Love Story, six S.E.A. Write shortlists, the Sri Burapha Award in 2007, albums of his own songs, and in 2011 a band first called Tha Sao — later Faiyen. Three children grew up here between the bamboo and the stream.สามสิบปีของงาน มนต์รักทรานซิสเตอร์ เข้ารอบซีไรต์หกครั้ง รางวัลศรีบูรพาปี ๒๕๕๐ ออกเทปเพลงของตัวเอง และปี ๒๕๕๔ ตั้งวงที่ชื่อแรกว่า “ท่าเสา” ซึ่งต่อมาคือไฟเย็น ลูกสามคนโตที่นี่ ระหว่างกอไผ่กับลำธาร
22 May 2014๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๗
The coupรัฐประหารHe did not reportไม่ไปรายงานตัว
The National Council for Peace and Order seized power and named him in Order 5/2557, ordering him to report. He refused and left the country. An arrest warrant under Section 112 followed.คณะรักษาความสงบแห่งชาติยึดอำนาจ และเรียกชื่อพ่อตามคำสั่งที่ ๕/๒๕๕๗ ให้ไปรายงานตัว พ่อไม่ไป และเดินทางออกนอกประเทศ จากนั้นศาลออกหมายจับตามมาตรา ๑๑๒
2014๒๕๕๗
CambodiaกัมพูชาThe first borderพรมแดนแรก
His first refuge was Cambodia. From there he crossed into Laos. From that day the family lived in two countries.ที่พักพิงแรกของพ่อคือกัมพูชา จากนั้นข้ามไปลาว ครอบครัวแยกกันอยู่สองประเทศนับจากวันนั้น
2014 – 2019๒๕๕๗ – ๒๕๖๒
Laos · around Vientianeลาว · รอบเวียงจันทน์Five years in Laosห้าปีในลาว
More than five years of moving house and living quietly. He was often ill and low, yet he chose to stay: “It’s hard, but there is freedom.” Faiyen, the band he founded, lived in hiding around Vientiane.กว่าห้าปีของการย้ายที่อยู่และใช้ชีวิตเงียบ ๆ พ่อป่วยและหดหู่บ่อย แต่ยังเลือกอยู่ “ถึงจะลำบาก แต่ก็มีเสรีภาพ” วงไฟเย็นที่พ่อก่อตั้งก็หลบซ่อนอยู่รอบเวียงจันทน์
May 2019 – 2022พฤษภาคม ๒๕๖๒ – ๒๕๖๕
Belfort, Franceแบลฟอร์ ฝรั่งเศสAsylum, and the last bookลี้ภัย และหนังสือเล่มสุดท้าย
France granted him political asylum. He lived in Belfort and said his health, body and mind, was better there. He wrote Must Be Exiled — his own road and the stories of fellow exiles — and sent the manuscript to the publisher at the end of 2021.ฝรั่งเศสให้สถานะผู้ลี้ภัยทางการเมือง พ่ออยู่ที่เมืองแบลฟอร์ และบอกว่าสุขภาพทั้งกายและใจดีขึ้น พ่อเขียน “ต้องเนรเทศ” เล่าเส้นทางของตัวเองและเรื่องของผู้ลี้ภัยร่วมทาง ส่งต้นฉบับปลายปี ๒๕๖๔
21 March 2022๒๑ มีนาคม ๒๕๖๕
Besançonเบอซ็องซงThe end of the roadปลายทาง
Taken to hospital early in 2022 with a liver tumour and sepsis, he died in Besançon at 9.30 pm on 21 March 2022, aged 67. He was cremated there on 29 March. Wajana told the world the next morning, Thai time. A month later his last book came home in his place.ต้นปี ๒๕๖๕ พ่อเข้าโรงพยาบาลด้วยเนื้องอกที่ตับและติดเชื้อในกระแสเลือด และจากไปที่เบอซ็องซง เวลา ๒๑.๓๐ น. ของวันที่ ๒๑ มีนาคม ๒๕๖๕ อายุ ๖๗ ปี ฌาปนกิจที่นั่นวันที่ ๒๙ มีนาคม เตยบอกข่าวกับทุกคนเช้าวันรุ่งขึ้นตามเวลาไทย หนึ่งเดือนต่อมา หนังสือเล่มสุดท้ายของพ่อกลับบ้านแทนตัวพ่อ
Stop 1 of 9จุดที่ ๑ จาก ๙ · 1955 – 1973๒๔๙๘ – ๒๕๑๖
A boy who wrote poemsเด็กที่เขียนกลอน
Lopburiลพบุรี
Born in Talung, Lopburi. Primary school in Pathum Thani, secondary at Winit Suksa and Phibun Witthayalai, where he lived as a temple boy and failed his final year because he had started writing in earnest. His first story was printed in 1970.เกิดที่ตำบลตะลุง ลพบุรี เรียนประถมที่ปทุมธานี มัธยมที่วินิตศึกษาและพิบูลวิทยาลัย อยู่เป็นเด็กวัดในเมือง สอบตกชั้นสุดท้ายเพราะเริ่มเขียนหนังสือจริงจัง เรื่องสั้นเรื่องแรกได้ตีพิมพ์ปี ๒๕๑๓
Thailand had been under military rule for most of his childhood. The student uprising of 14 October 1973 opened a brief window of open politics.ตลอดวัยเด็กของพ่อ ประเทศไทยอยู่ใต้รัฐบาลทหาร จนการลุกฮือ ๑๔ ตุลาคม ๒๕๑๖ เปิดช่วงสั้น ๆ ของการเมืองแบบเปิด
Stop 2 of 9จุดที่ ๒ จาก ๙ · 1974 – 1976๒๕๑๗ – ๒๕๑๙
Athipat, and 6 Octoberอธิปัตย์ และ ๖ ตุลา
Bangkok · Thammasatกรุงเทพฯ · ธรรมศาสตร์
He left Ramkhamhaeng after two months to write for Athipat. The White Dove (1975) and Distilled from Blood (1976) made him a voice of the October generation. He was at Thammasat on the morning of 6 October 1976.พ่อออกจากรามคำแหงไปทำอธิปัตย์ นกพิราบสีขาว (๒๕๑๘) และกลั่นจากสายเลือด (๒๕๑๙) ทำให้คนหนุ่มสาวเดือนตุลารู้จักพ่อ เช้าวันที่ ๖ ตุลาคม ๒๕๑๙ พ่ออยู่ในธรรมศาสตร์
On 6 October 1976 police and paramilitaries attacked students at Thammasat University. Officially 46 people were killed. Thousands of students fled to the jungle.เช้า ๖ ตุลาคม ๒๕๑๙ ตำรวจและกลุ่มกึ่งทหารบุกล้อมปราบนักศึกษาในธรรมศาสตร์ ตัวเลขทางการผู้เสียชีวิต ๔๖ คน นักศึกษานับพันหนีเข้าป่า
Song: From the Bodhi Lawn to Phu Phanเพลง: จากลานโพธิ์ถึงภูพาน
Stop 3 of 9จุดที่ ๓ จาก ๙ · 1976 – 1981๒๕๑๙ – ๒๕๒๔
Comrade Roiสหายร้อย
The jungleป่า
Location on the map is approximate.ตำแหน่งบนแผนที่เป็นตำแหน่งโดยประมาณ
He joined the Communist Party of Thailand in the forest as Comrade Roi, wrote Khao Khaen, Wild Honey and For the Love of Ideals, wrote songs, and met our mother.พ่อเข้าป่าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยในชื่อสหายร้อย เขียนข้าวแค้น น้ำผึ้งไพร ด้วยรักแห่งอุดมการณ์ แต่งเพลง และพบแม่ที่นั่น
Order 66/2523 (1980) offered amnesty to those in the jungle. He came back to the city in 1981.คำสั่ง ๖๖/๒๕๒๓ เปิดทางให้คนในป่ากลับบ้าน พ่อคืนเมืองปี ๒๕๒๔
Stop 4 of 9จุดที่ ๔ จาก ๙ · 1981 – 2014๒๕๒๔ – ๒๕๕๗
Home under the bambooบ้านใต้กอไผ่
Tha Sao, Kanchanaburiท่าเสา กาญจนบุรี
Thirty years of work: Transistor Love Story, six S.E.A. Write shortlists, the Sri Burapha Award in 2007, albums of his own songs, and in 2011 a band first called Tha Sao — later Faiyen. Three children grew up here between the bamboo and the stream.สามสิบปีของงาน มนต์รักทรานซิสเตอร์ เข้ารอบซีไรต์หกครั้ง รางวัลศรีบูรพาปี ๒๕๕๐ ออกเทปเพลงของตัวเอง และปี ๒๕๕๔ ตั้งวงที่ชื่อแรกว่า “ท่าเสา” ซึ่งต่อมาคือไฟเย็น ลูกสามคนโตที่นี่ ระหว่างกอไผ่กับลำธาร
He opposed the 2006 coup and joined the Red Shirt movement. In 2013 he was master of ceremonies at the play “The Wolf Bride”, later used as grounds for a lèse-majesté case.พ่อค้านรัฐประหาร ๒๕๔๙ และร่วมกับคนเสื้อแดง ปี ๒๕๕๖ พ่อเป็นพิธีกรในงานแสดงละคร “เจ้าสาวหมาป่า” ซึ่งต่อมาถูกใช้เป็นเหตุแห่งคดีมาตรา ๑๑๒
Song: Our Homeเพลง: บ้านของเรา
Stop 5 of 9จุดที่ ๕ จาก ๙ · 22 May 2014๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๗
He did not reportไม่ไปรายงานตัว
The coupรัฐประหาร
The National Council for Peace and Order seized power and named him in Order 5/2557, ordering him to report. He refused and left the country. An arrest warrant under Section 112 followed.คณะรักษาความสงบแห่งชาติยึดอำนาจ และเรียกชื่อพ่อตามคำสั่งที่ ๕/๒๕๕๗ ให้ไปรายงานตัว พ่อไม่ไป และเดินทางออกนอกประเทศ จากนั้นศาลออกหมายจับตามมาตรา ๑๑๒
“So on the day of the 2014 coup, I thought it better to run. I wasn’t going to wait to be arrested.”“ดังนั้นในวันที่เกิดรัฐประหารปี ๒๕๕๗ ผมจึงหนีดีกว่า ไม่อยู่ให้จับหรอก”
Stop 6 of 9จุดที่ ๖ จาก ๙ · 2014๒๕๕๗
The first borderพรมแดนแรก
Cambodiaกัมพูชา
Location on the map is approximate.ตำแหน่งบนแผนที่เป็นตำแหน่งโดยประมาณ
His first refuge was Cambodia. From there he crossed into Laos. From that day the family lived in two countries.ที่พักพิงแรกของพ่อคือกัมพูชา จากนั้นข้ามไปลาว ครอบครัวแยกกันอยู่สองประเทศนับจากวันนั้น
Details of this period are still being gathered by the family.ครอบครัวกำลังรวบรวมรายละเอียดช่วงนี้
Stop 7 of 9จุดที่ ๗ จาก ๙ · 2014 – 2019๒๕๕๗ – ๒๕๖๒
Five years in Laosห้าปีในลาว
Laos · around Vientianeลาว · รอบเวียงจันทน์
Location on the map is approximate.ตำแหน่งบนแผนที่เป็นตำแหน่งโดยประมาณ
More than five years of moving house and living quietly. He was often ill and low, yet he chose to stay: “It’s hard, but there is freedom.” Faiyen, the band he founded, lived in hiding around Vientiane.กว่าห้าปีของการย้ายที่อยู่และใช้ชีวิตเงียบ ๆ พ่อป่วยและหดหู่บ่อย แต่ยังเลือกอยู่ “ถึงจะลำบาก แต่ก็มีเสรีภาพ” วงไฟเย็นที่พ่อก่อตั้งก็หลบซ่อนอยู่รอบเวียงจันทน์
In December 2018 several Thai exiles in Laos disappeared, among them Surachai Danwattananusorn. The bodies of two of his companions were found in the Mekong. Fearing for his life, Wat sought asylum in Europe.ธันวาคม ๒๕๖๑ ผู้ลี้ภัยชาวไทยในลาวหายตัวไปหลายคน รวมถึงสุรชัย ด่านวัฒนานุสรณ์ พบศพผู้ติดตามสองคนในแม่น้ำโขง พ่อจึงขอลี้ภัยไปยุโรป
BBC News Thai: the exile life of a poetBBC News ไทย: ชีวิตผู้ลี้ภัยของกวีไกลบ้าน
Away (Klai Baan) — trailerไกลบ้าน — ตัวอย่าง
Stop 8 of 9จุดที่ ๘ จาก ๙ · May 2019 – 2022พฤษภาคม ๒๕๖๒ – ๒๕๖๕
Asylum, and the last bookลี้ภัย และหนังสือเล่มสุดท้าย
Belfort, Franceแบลฟอร์ ฝรั่งเศส
France granted him political asylum. He lived in Belfort and said his health, body and mind, was better there. He wrote Must Be Exiled — his own road and the stories of fellow exiles — and sent the manuscript to the publisher at the end of 2021.ฝรั่งเศสให้สถานะผู้ลี้ภัยทางการเมือง พ่ออยู่ที่เมืองแบลฟอร์ และบอกว่าสุขภาพทั้งกายและใจดีขึ้น พ่อเขียน “ต้องเนรเทศ” เล่าเส้นทางของตัวเองและเรื่องของผู้ลี้ภัยร่วมทาง ส่งต้นฉบับปลายปี ๒๕๖๔
In August 2019 four members of Faiyen also reached France as recognised refugees.สิงหาคม ๒๕๖๒ สมาชิกวงไฟเย็นสี่คนก็มาถึงฝรั่งเศสในฐานะผู้ลี้ภัย
Stop 9 of 9จุดที่ ๙ จาก ๙ · 21 March 2022๒๑ มีนาคม ๒๕๖๕
The end of the roadปลายทาง
Besançonเบอซ็องซง
Taken to hospital early in 2022 with a liver tumour and sepsis, he died in Besançon at 9.30 pm on 21 March 2022, aged 67. He was cremated there on 29 March. Wajana told the world the next morning, Thai time. A month later his last book came home in his place.ต้นปี ๒๕๖๕ พ่อเข้าโรงพยาบาลด้วยเนื้องอกที่ตับและติดเชื้อในกระแสเลือด และจากไปที่เบอซ็องซง เวลา ๒๑.๓๐ น. ของวันที่ ๒๑ มีนาคม ๒๕๖๕ อายุ ๖๗ ปี ฌาปนกิจที่นั่นวันที่ ๒๙ มีนาคม เตยบอกข่าวกับทุกคนเช้าวันรุ่งขึ้นตามเวลาไทย หนึ่งเดือนต่อมา หนังสือเล่มสุดท้ายของพ่อกลับบ้านแทนตัวพ่อ
Thai PBS, 22 March 2022Thai PBS ๒๒ มี.ค. ๒๕๖๕